लगाम

“रोल नं वान”
“यस सर”
“रोल नं टु”
“यस सर”
“रोल नं थ्री”
“प्रेजेन्ट सर”

दैनिकी को यो सानो प्रारम्भिक अध्याय सिध्याएर म भात खाने बेला थाल पखालेझैँ डस्टरले सेतोपाटीको भित्ता माझ्दै चम्काउन थालेँ । मलाई ४५ मिनेटको समयसीमा भित्र त्यो दिनको पाठ पस्किनु थियो ।मेरो अंग्रेजी कक्षा, म टेन्सको परिकार भित्र सब्जेक्ट, भर्व, अब्जेक्ट इत्यादि कुरा प्रस्तुत गर्ने हेतु राख्दै हतारिन थालेँ ।

“किप क्वाइट” भुन्भुनाउँदै गरेका केही मौरीहरुलाई छारो हानेर एकैठाँउ बसालेजस्तै मेरो यो धोद्रो आवाजले विद्यार्थीहरुका केही गुनगुन आवाजलाई शान्त गरिदियो । मैले सबैतिर सर्सर्ती आँखा डुलाँए । कोही मलाई ट्वाल्ल परेर हेरिरहेका थिए भने कोही चाँहि हुन सक्ने वा नसक्ने अज्ञात परिस्थितिको आँकलन गर्दै आँखा झुकाइरहेका थिए । भोक कसैमा थिएन तर पनि मैले त्यो बेस्वादिलो परिकार खुवाउनु थियो । उनीहरु बुझेर पढुन् कि घोकेर, मैले जसरी पनि पढाउनु थियो । म पनि एक नैतिक परिबन्दमा परेको थिएँ । नतिजा लिएर आउने अभिभावकहरुलाई जसरी भएपनि खुशी पार्नु थियो ।
म पाठ सुरु गर्न थालेँ । तीनवटा ‘टेन्स’ का बाह्रथरी हाँगाबिँगा कोरेर संरचना अनि उदाहरण पनि थोपर्न थालेँ । विद्यार्थी पनि उनीहरुका कापीहरुलाई अक्षरको बोझ बोकाउँदै थिए । कोही के के कुरा सोधेजस्तो पनि गर्थे र म पनि के के कुरा भनेजस्तो गर्थेँ । उदाहरणमा ‘राम इट राइस्’ दोहोरिरहन्थ्यो । सेतोपाटीमा धेरैपटक भात खाएर राम अघाइसकेको थियो ।
एउटा छोटो अध्याय सकिइसकेको थियो । बेला भएको थियो बिद्यार्थीहरुलाई उठाउँदै प्रश्न सोध्ने । “डिड् यु अण्डरस्ट्याण्ड् ?” म चिच्याएँ । “यस् सर”, सबैले सामूहिक आवाज दिए । अकस्मात् मेरो आँखा एउटा घोप्टिरहेको छात्रमाथि प¥यो । ऊ केही लेखेजस्तो पनि गर्दै थियो । ‘सेतोपाटिका अक्षर सार्दै होला’, अनुमान गरेँ । अनि बाँकी अन्यलाई प्रश्न सोध्न थालेँ ।
करिब ५ मिनेट पछि फेरि उसलाइ हेरेँ । ऊ घोप्टिरहेकै थियो । ‘हेई यु स्ट्याण्ड अप्’!, चिच्याउँदै उभ्याएँ अनि उसको कापी लिएर सर्सर्ती हेरेँ । मेरो कन्सिरीमा रिसको पारो चढ्यो । किनकि, मैले दिएको कक्षाकार्य गर्न छाडेर ऊ आफ्नै सुरमा चित्रहरु बनाउन लागेको रहेछ । चित्रमा चरा, रुख, घाम, जून इत्यादि थिए । अनि प्रकृतिको एउटा दुरुस्त आकृति थियो । साँच्चै भन्नुपर्दा मेरा आँखालाई ती तस्बीरहरुले सलक्कै निलेको थियो । तैपनि एउटा जिम्मेवारीको बोझले थिचिएर होला मन नलागी नलागी कर्कश आवाज निकाल्न बाध्य भएँ । ‘ह्वाई डिन्ट यू राइट्? ह्वाट् इज दिस्?, हु लेट यू डु दिस्?’ ; इत्यादि शब्दका गोलीहरु म बाट बर्सिन थाले ।
म जतिजति वचनवाण तेस्र्याउँदै गएँ, उसमा पनि उत्तिकै मौनता बढ्दै गयो । मेरो गालीभन्दा उसको मौनतामा एउटा छुट्टै अर्थ थियो । मलाई रिसले थामिनसक्नु भयो र हातको कापी खोसेँ र ती चित्रहरु च्यातिदिएँ । धेरै बेरको निर्माण र सिर्जनशीलता केही बेर पनि टिकेन ।
घण्टी बज्यो । मलाई त्यो टिङ टिङ आवाजले मुन्ट्याएर अर्कै कोठामा लाने बेला भइसकेको थियो । अनि केही थान गृहकार्य दिएर मुहारमा कृतिम कठोरभाव उत्पन्न गराउँदै मनभित्र त्यो घटनाको हजार ग्लानिबोझ बोकेर म बाहिर निस्किएँ ।